Просим Ваших молитв! О здравии: Святейшего Патриарха Кирилла, митрополитов Пантелеимона, Исидора, Игнатия, Кирилла, Викентия, Даниила, Георгия, Иосифа, Филарета, Александра, Феодосия, архиепископов Евгения, Зосимы, Марка, епископов Максима, Тихона, Сергия, Германа, Феогноста, схиархимандрита Илия архимандрита Олега, игумена Стефания, протоиереев Александра, Александра, Димитрия и Георгия, иеромонахов Иоанна Михаила и Диомида, иереев Вячеслава, Андрея, Андрея, рабов Божиих Тамары, Андрея, Александра, Александры, Ксении, Костаса, Елизаветы, Антония, Георгия, Елены, Валерия, Екатерины, Георгия, Екатерины, Наталии, Людмилы, Константина, Юрия, Валентины, Василия, Екатерины, Татианы, Василия, Екатерины, Димитрия, Татианы, Елены, Ольги, Николая, Никиты, Анны, Надежды, Елизаветы, Алексея, Наталии, Андрея, Николая, Михаила, Николая, Лидии, Георгия, Александра, Николая, Николая, Михаила, Андрея, Пантелеимона, Павла, Елизаветы, Марии, Никиты, Илии, Татианы, Петра, Георгия, Бориса, Сергия, Сергия, Александра, Николая, Николая со братией. Об упокоении душ рабов Божиих: Юрия, Галины, Александра, Татьяны, Валентины, Димитрия, Евдокии, Леонида, Анны, Александры, Анны, Татьяны, Василия, Иоанна, Димитрия, Татьяны, Леонида, Димитрия, Веры, Ларисы, Ксении, Якова, Василия, Пелагии, Варвары, Димитрия, Григория, Иоанна, Параскевы, Георгия, Андрея, Надежды, Иоанна, Владимира, Георгия, Елены, Екатерины, Елисея, Матвея, Татьяны, Иоанна, Тараса, Степана, Михаила, Герасима, Григория, Емельяна, Поликарпа, Филиппа, Панфила, Андрея, Анны, Николая, Агапа, Евстрата, Сергия, Аскольда, Марии, Надежды, Константина, Олимпиады, Анны, Марии, Клавдии, Петра, Леонида, Димитрия, Николая, Александра, Андриана, Димитрия, Марии, Тимофея, Григория, Ефросиньи, Иоанна, Ирины, Михаила, новопреставленных Германа и Александра и всех их прародителей и усопших сродников до праотца Ноя.
Το Ίδρυμα
Προγράμματα του Ίδρύματος
Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος
Медиатека Фонда
Φιλανθρωπία στην Ρωσία
Russian (CIS)English (United Kingdom)Deutsch (DE-CH-AT)Italian - ItalyGreek

Περί φιλανθρωπίας

«Ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλλάντια μὴ παλαιούμενα,

θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς,

ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει οὐδὲ σὴς διαφθείρει…"

Το κατά Λουκάν Ευαγγέλιον 12, 33.

Η ευσπλαχνία ως ιδιότητα της ανθρώπινης ψυχής και η φιλανθρωπία ως έκφανση της ανθρώπινης συμπεριφοράς βασίζονται στο θρησκευτικό και, πρωτ’ απ’ όλα, σε χριστιανικό θεμέλιο. Στα χρόνια του αθεϊσμού το γεγονός αυτό με οποιοδήποτε τρόπο κρυβόταν από τους Ρώσους, και η ίδια ιδέα της φιλανθρωπίας ήταν απαγορευμένη. Για παράδειγμα, το τετράτομο «Ερμηνευτικό λεξικό της ρωσικής γλώσσας» που εκδόθηκε το 1935-40 με επιμέλεια του μέλους της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ Ντ. Ουσακόβ το λήμμα «Φιλανθρωπία» ερμήνευε την έννοια αυτή ως «παροχή οικονομικής βοήθειας σε φτωχούς» και είχε δίπλα μια ντροπαλή σημείωση «απαρχαιωμένο».

 

Η επίσημη ιδεολογία δεν επέτρεπε την αναγνώριση του ιδίου του γεγονότος της ύπαρξης στην χώρα «νικηφόρου» και μετέπειτα «αναπτυγμένου» σοσιαλισμού κάποιων φτωχών που είχαν ανάγκη της φιλανθρωπικής υποστήριξης. Γι’ αυτό η ίδια ιδέα της φιλανθρωπίας κυρώθηκε ως ταπεινωτική και ξεπερασμένη, και όλες τις μορφές της παράδοσης ελεημοσύνης και γενικά,  όλη η κοινωνική λειτουργία των ορθόδοξων κοινοτήτων και της Εκκλησίας μας που συμπεριλάμβανε και διάφορα είδη της φιλανθρωπίας θεωρούνταν ως παράνομα και απαγορεύονταν αυστηρώς.

Μόνο μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος η ιδέα της φιλανθρωπίας επανέκτησε το δικαίωμα ύπαρξης στη χώρα μας. Ο νυν ισχύον Ομοσπονδιακός Νόμος «Περί φιλανθρωπικής δραστηριότητας και φιλανθρωπικών οργανώσεων» από 7 Ιουλίου 1995 ερμηνεύει την φιλανθρωπική δραστηριότητα ως «εθελοντική δραστηριότητα πολιτών και νομικών προσώπων με ανιδιοτελή (δωρεάν ή με προνομιακούς όρους) μεταβίβαση στους πολίτες ή νομικά πρόσωπα περιουσίας συμπεριλαμβανομένων και χρηματικών μέσων, ανιδιοτελή εκτέλεση εργασιών, παροχή υπηρεσιών ή άλλης υποστήριξης».

Για τους πιστούς η φιλανθρωπία είναι η άμεση υλοποίηση της εντολής του Κυρίου μας Ιησού Χριστού: «ἀγαθοποιει̃τε καὶ δανίζετε μηδὲν ἀπελπίζοντες καὶ ἔσται ὁ μισθςς ὑμω̃ν πολύς καὶ ἔσεσθε υἱοὶ ὑψίστου ὅτι αὐτςς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς. Γίνεσθε οἰκτίρμονες καθὼς καὶ ὁ πατὴρ ὑμω̃ν οἰκτίρμων ἐστίν» (Το κατά Λουκάν Ευαγγέλιον 6, 35-36). Ευεργετώ (κάνω καλό) και ευχαριστώ (χαρίζω καλό) είναι ταυτόσημες έννοιες. Ο Χριστός λέει: «Μακάριόν ἐστιν μα̃λλον διδόναι ἢ λαμβάνειν» (Πράξεις 20, 35).

Όλες οι διδασκαλίες του Ιησού Χριστού, όλες οι εντολές του καθώς και το παράδειγμά του να υπηρετεί το λαό είναι διαποτισμένα με την ιδέα της αγάπης προς τον πλησίον και της αδελφικής μέριμνας για αυτόν. Ο χριστιανισμός έχει μπροστά του την εικόνα του ελέους του Ιησού Χριστού, «ἵνα ὑμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσητε» (Προς Κορινθίους Β΄ 8, 9), που ενσαρκώθηκε και υπέστη για μας θλίψη και ασθένειες για να πλουτιστούμε με την κληρονομιά της Θεότητας», λέει ο Γρηγόριος Θεολόγος.

Η ανώτατη έκφραση του ελέους και της φιλανθρωπίας του Κυρίου είναι η αγία προσευχή του στον σταυρό για τους εχθρούς του. (Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον 23, 34). Από διάφορα θαύματα που διέπραξε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, τα οποία αποτυπώθηκαν από τους ιερούς Αποστόλους-ευαγγελιστές, ξεχωρίζουν τα θαύματα που άμεσα συνδέονται με το θέμα της φιλανθρωπίας. Αναμφισβήτητα μεταξύ αυτών είναι όλες οι διαπραχθείσες από τον Χριστό ιάσεις, η θαυματουργική σίτιση ανθρώπων με άρτο, καθώς και το πρώτο θαύμα στο γάμο εν Κανάα της Γαλιλαίας.

Η καλή και προσεκτική συμπεριφορά έναντι των ανθρώπων, η επιθυμία να τους φέρει καλό ενυπάρχουν σ’ όλα τα άλλα θαύματα του Χριστού. Ο Χριστός αποκαθιστούσε την όραση των τυφλών και σίτιζε πολλά έθνη. Δίδασκε στους ζωντανούς, ανάσταινε τους νεκρούς και στην ουσία της κάθε πράξης του υπήρχε βαθιά αγάπη και συμπόνια. Τόσο μεγάλη αγάπη και φροντίδα για τους ανθρώπους εκδηλώνονται στο θαύμα της σίτισης με ψωμιά που διέπραξε ο Κύριος. Η διήγηση για την σίτιση πέντε χιλιάδων ανθρώπων με ψωμιά υπάρχει σ’ όλους τους τέσσερεις ευαγγελιστές (Ματθαίος 14, 15-21, Μάρκος 6, 34-44, Λουκάς 9, 12-17, Ιωάννης 6, 15-14). Σ’ αυτό το μεγάλο θαύμα εμφανώς αποκαλύπτεται ότι η πρώτη αντίδραση του Ιησού ήταν η ανησυχία του για το πιο απαραίτητο για αυτούς, η εκφρασθείσα φροντίδα για τις φυσικές ανάγκες τους. Αλλά, όπως διαπιστώθηκε αργότερα, η πραγματική μέριμνά του ήταν για την πνευματική κατάσταση των ανθρώπων.

Η θαυματουργή σίτιση πέντε χιλιάδες ατόμων.
Τα κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον 6, 3-14

Στην Εκκλησία του Χριστού, όπως διαβάζουμε στο Βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, η προσευχή και η ελεημοσύνη ήταν αχώριστες από την αρχή. Ο Απόστολος Παύλος λέει: «ἕκαστος ὑμῶν παρ' ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων ὅ,τι ἂν εὐοδῶται» (Προς Κορινθίους Α΄ 16, 2), έτσι ώστε, αν χρειαστεί, να είναι έτοιμοι να στερηθούν χάριν της φιλανθρωπίας.

Στο ναό των Ιεροσολύμων ήταν μια φτωχή χήρα, η οποία όταν ήρθε έβαλε δύο λεπτά – τα πιο μικρά κέρματα, και ο Κύριός μας της δίνει υψηλό έπαινο: «προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα αὕτη ἡ πτωχὴ πλεῖον πάντων ἔβαλεν τῶν βαλλόντων».

«ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν λαβὼν ὁ ἰησοῦς ἄρτον καὶ εὐλογήσας ἔκλασεν καὶ δοὺς
τοῖς μαθηταῖς εἶπεν, λάβετε φάγετε, τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου.
καὶ λαβὼν ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων, πίετε
ἐξ αὐτοῦ πάντεςτοῦτο γάρ ἐστιν τὸ αἷμά μου τῆς διαθήκης τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυννόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν
τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυννόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν».
(Τα κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον 26, 26-28)

Ο Κύριος θεωρεί την ελεημοσύνη της χήρας πιο πολύτιμη απ’ αυτή που έβαλαν όλοι μαζί και απ’ αυτή που έβαλαν οι πλούσιοι, επειδή «πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον, αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν, ὅλον τὸν βίον αὐτῆς» (Τα κατά Μάρκον Ευαγγέλιον 12, 44).

Οι πλούσιοι που ήρθαν στο ναό, δώρισαν τεράστια ποσά, αλλά το δώρο τους ήταν μικρό, προσεκτικό. Δεν κινδύνευαν με τίποτα. Ρίχνοντας χρυσά κέρματα στο θησαυροφυλάκιο δεν ξεχνούσαν να μετρήσουν προσεκτικά πόσο τους θα μείνει για καλή ζωή. Αλλά ο Θεός λέει: «ὃς γὰρ ἐὰν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι ἀπολέσει αὐτήν: ὃς δ' ἂν ἀπολέσει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου σώσει αὐτήν» (Τα κατά Μάρκον Ευαγγέλιον 8, 35).

Ήταν τέτοια και η άλλη φτωχή χήρα από την Σαρέπτα της Σιδώνος η οποία είπε: «Έχω μια χούφτα αλεύρι και λίγο λάδι στην κανάτα. Θα πάω να μαγειρέψω για το γιο μου. Θα το φάμε και θα πεθάνουμε», και χάρισε στον Προφήτη όλα όσα είχε. Είναι δώρο που οδηγεί στο θάνατο, δωρεά όλων όσα κανείς κατέχει, δώρο του ίδιου του εαυτού. Περί αυτού πρόκειται. Οι δύο χήρες, διακινδυνεύοντας τις ζωές τους, τόλμησαν να εμπιστευτούν εντελώς στον Θεό. Η πρώτη επιβραβεύτηκε θαυμαστά. Το αλεύρι στο κάδο δεν εξαντλούταν και το λάδι στην κανάτα δεν τελείωνε. Η άλλη χήρα επίσης επιβραβεύθηκε το ίδιο θαυμαστά, κέρδισε τον έπαινο του ιδίου του Χριστού. Όταν βλέπουμε τις δύο γυναίκες αυτές, πώς να μην σκεφτόμαστε για αυτά που κάνει ο Θεός; Επίσης δίνει ελεύθερα όλα όσα έχει, όλη του την ζωή. «οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν ἀπ' ἐμοῦ, ἀλλ' ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ' ἐμαυτοῦ», λέει Αυτός. (Τα κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον 10, 18). Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον η συνάντηση αυτή με την φτωχή χήρα δίπλα στο θησαυροφυλάκιο, είναι το τελευταίο συμβάν στο Ναό πριν τα βάσανα του Σταυρού. Το δώρο των δύο φτωχών χηρών διακηρύσσει για το δώρο του Υιού του Θεού

Πού είναι το πλεόνασμά μας; Πού είναι το αναγκαίο για την ζωή μας; Αυτό είναι το ερώτημα, επειδή μπροστά στο πρόσωπο του Θεού η ποιότητα της ζωής μας μετριέται από την ποιότητα των δώρων μας. Το να δώσεις από το περίσσιο, είναι σαν να μην έδωσες τίποτα. Ένα τέτοιο δώρο δεν εντυπωσιάζει τον Θεό. Αλλά το πιο σεμνό δώρο γίνεται σημαντικό όταν δίνουμε αυτά που έχουμε ανάγκη, αυτά χωρίς τα οποία, πιθανόν, δεν θα μπορέσουμε να επιζήσουμε, όταν δίνουμε ένα μέρος του εαυτού μας και ολόκληρο τον εαυτό μας. Στη Θεία Λειτουργία ακούμε όταν ο Χριστός λέει: «τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου» (Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 26, 26). Ο Κύριος δίνει τον εαυτό του σε μας, παραδίδει την ζωή του για μας. Eμείς μετέχουμε στο Σώμα και στο Αίμα του Χριστού – στο ύψιστο δώρο στη γη. Αλλά είμαστε έτοιμοι να δώσουμε τη ζωή μας σ’ αυτόν; Είμαστε έτοιμοι, σε απάντηση, να δώσουμε, όχι πλεόνασμα της ζωής μας, αλλά την ίδια την ζωή?

Ποια θυσία γίνεται αποδεκτή από τον Θεό; Σ’ αυτή την ερώτηση βρίσκουμε την απάντηση στον αββά Δωρόθεο, τα έργα του οποίου είχαν ευρύτερη διάδοση στη Ρωσία ως αγαπημένη ανάγνωση του ορθόδοξου κόσμου. Μεταξύ των πολυάριθμων διδασκαλιών, επιστολών και απαντήσεων στις ερωτήσεις του αββά Δωρόθεου είναι αξιοσημείωτο να αναφερθεί η ΙΔ΄ Διδασκαλία του «Για το κτίσιμο και αρμολόγημα των αρετών της ψυχής» . Παρομοιάζοντας την ανέγερση τέτοιου οίκου με το έργο του έμπειρου και υπομονετικού οικοδόμου, ο σεβάσμιος Δωρόθεος προειδοποιεί για τον κίνδυνο της ιδιόχειρης καταστροφής του προσεκτικά κτισμένου οίκου.

Λέει για την καταστροφική επίδραση της φιλοδοξίας και την έλλειψη της ταπεινοφροσύνης κατά την πραγματοποίηση καλών πράξεων: «Να, τί εννοώ. Έρχεται ένας αδελφός και σου λέει ένα λόγο που σε στενοχωρεί και σε πληγώνει και συ σιωπάς και βάζεις μετάνοια. Να, έβαλες κιόλας ένα λιθάρι. Μετά πας και λες σ’ άλλον αδελφό: «Μ’ έβρισε ο τάδε. Αυτό και αυτό μου είπε. Και εγώ όχι μόνον δεν μίλησα, αλλά του έβαλα και μετάνοια». Δες, έβαλες ένα λιθάρι και έβγαλες δυό. Πάλι συμβαίνει να βάζει κανείς μετάνοια, θέλοντας να δοξαστεί και έτσι νοθεύεται η ταπείνωση με την κενοδοξία. Αυτό σημαίνει το να βάζει κανείς έλα λιθάρι και να το ξαναβγάζει».

Στον αββά Δωρόθεο ανήκει και το πολύ σημαντικό σκεπτικό στο της διάκρισης των φιλανθρωπικών έργων ανάλογα με το πως ανταποκρίνονται προς το θέλημα του Θεού, που χαρακτηρίζεται από τον Απόστολο Παύλο ως «τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον» (Προς Ρωμαίους 12, 2). «Αγαπάτε ο ένας τον άλλον, να είστε συμπονετικοί, να δίνετε ελεημοσύνη και ούτω καθ’ εξής», σύμφωνα με τα λόγια του σημαίνει να ανταποκρίνεσαι στην καλή Θεία θέληση. Στην καλή θέληση του Θεού θα ανταποκριθεί μόνο αυτός, ο οποίος «δίνει ελεημοσύνη όχι με κάποια ανθρώπινη παρότρυνση, αλλά για το καλό, μόνο από συμπόνια». Να ανταποκρίνεται στην Θεία θέληση μόνο αυτός, όποιος δίνει την ελεημοσύνη όχι με φιλαργυρία, όχι με ραθυμία, όχι με εξαναγκασμό, αλλά με όλη τη δύναμη, με όλη την βούληση, δίνοντας με τέτοιο τρόπο, σαν να έπαιρνες ο ίδιος και ευεργετώντας με τέτοιο τρόπο σαν να δεχόταν ο ίδιος την ευεργεσία».

Μετά τις σημαντικές ενδείξεις ως προς τους πραγματικός στόχους και τους σκοπούς πραγματοποίησης καλών έργων, ο άββας Δωρόθεος εκφράζει την εξίσου πολύτιμη σκέψη ότι η φιλανθρωπία, σε μεγάλο βαθμό, δεν εξαρτάται από τις οικονομικές δυνατότητες του ανθρώπου αναφέροντας μεγάλη διαβάθμιση διαφορετικών πιθανών κλιμακώσεων της φιλανθρωπίας: «Κανένας δεν μπορεί να πει: «Είμαι φτωχός και δεν έχω να δώσω ελεημοσύνη», γιατί εάν δεν μπορείς να δώσεις τόσα, όσα μερικοί πλούσιοι έβαλαν σε θησαυροφυλάκιο, τότε δώσε δύο λεπτά, όπως εκείνη η άθλια χήρα, και ο Θεός θα τα πάρει από σένα καλύτερα από τα δώρα από τους πλούσιους. Εάν δεν έχεις ούτε αυτό, τότε έχεις την σωματική δύναμη και μπορείς, υπηρετώντας, να δείξεις συμπαράσταση στον αδύναμο αδελφό σου. Ούτε αυτό δεν μπορείς; Μπορείς με τον λόγο να παρηγορήσεις τον αδελφό σου, δώσε του ευσπλαχνία με λόγια και να ακούσεις τα λεχθέντα: οὐκ ἰδοὺ λόγος ὑπὲρ δόμα ἀγαθόν (Σοφία Σιράχ 18, 17). Εάν ούτε με τον λόγο δεν μπορείς να τον βοηθήσεις, τότε μπορείς, αν τυχόν προσβληθεί από σένα ο αδελφός σου, να του δείξεις ευσπλαχνία και να κάνεις υπομονή κατά την ταραχή του, όταν τον βλέπεις να πλήττεται από τον κοινό εχθρό, και αντί να του πεις μια λέξη και να τον ταράξεις, να σωπαίνεις, και μ’ αυτό τον τρόπο θα του δώσεις την ευσπλαχνία, σώζοντας την ψυχή του από τον εχθρό. Μπορείς επίσης, όταν αμαρτήσει εναντίον σου ο αδελφός σου, να τον γεμίσεις χάρη και να συγχωρέσεις την αμαρτία του, ώστε να συγχωρεθείς και εσύ από τον Θεό, επειδή έχει ειπωθεί: «καὶ μὴ κρίνετε, καὶ οὐ μὴ κριθῆτε» (Τα κατά Λουκάν Ευαγγέλιον 6, 37).

Το κείμενο της Νέας Διαθήκης μας αποκαλύπτει ότι ο Θεός όχι μόνος του έδειχνε τα θαύματα της αγάπης και της ελεημοσύνης προς τους ανθρώπους, αλλά με όλους τους τρόπους τόνιζε την ανάγκη της προνοητικής και της καλόψυχης συμπεριφοράς προς τον πλησίον, συνοδευόμενης επί τούτου με την ήπια στάση προς την προσφορά χωρίς οποιοδήποτε ύφος ματαιοδοξίας και φιλοδοξίας. Τον άνθρωπο που κάνει καλό πρέπει να κυβερνά μόνο μία αρχή, αγάπη προς τον Θεό και αγάπη προς τον πλησίον που είναι απαλλαγμένες από κάθε αυτοθαυμασμό για τα διαπραττόμενα καλά έργα.

Η αρχή αυτή εκφράστηκε στα λόγια της Επί του Όρους ομιλίας του Χριστού, η οποία αποτυπώθηκε από τον Απόστολο και Ευαγγελιστή Ματθαίο: «προσέχετε τὴν δικαιοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς: εἰ δὲ μή γε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ὅταν οὖν ποιῇς ἐλεημοσύνην, μὴ σαλπίσῃς ἔμπροσθέν σου, ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς ῥύμαις, ὅπως δοξασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων: ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν. σοῦ δὲ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου. ὅπως ᾖ σου ἡ ἐλεημοσύνη ἐν τῷ κρυπτῷ: καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι». (Τα κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον 6, 1-4). Επομένως, η ελεημοσύνη πρέπει να είναι όχι μόνο μυστική από τους ανθρώπους, αλλά κατά κάποιον τρόπο και μυστική από τον ίδιο τον ευεργέτη, ώστε να μην προκαλέσει έπαρση. Εννοείται ότι ο Θεός δέχεται μόνο την νόμιμη θυσία. Μόνο «αποδίδοντας τα του Καίσαρος τω Καίσαρι», έχοντας καταβάλλει πλήρως τους δασμούς και φόρους μπορείς να αρχίσεις την εκτέλεση των έργων του Θεού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλους τους αιώνες του Χριστιανισμού, οι αληθινοί θιασώτες της Εκκλησίας του Χριστού επεδίωκαν αυστηρά, εκπληρώνοντας τη διαθήκη του Σωτήρος, να συνδυάζουν την γενναιόδωρη φιλανθρωπία, κρατώντας την μυστική από τούς ευεργετηθέντες και από όλους τους άλλους γενικώς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα βλέπουμε στην πρακτική ενός από τους πιο σεβαστούς στην Χριστιανοσύνη αγίους, τον Άγιο Νικόλαο Θαυματουργό, Αρχιεπίσκοπο Μύρων της Λυκίας ο οποίος απέκτησε στην ευγνώμονα μνήμη του λαού το όνομα του Αποστόλου της φιλανθρωπίας. Όταν ο άγιος Νικόλαος έγινε επίσκοπος, έκανε πολλά καλά έργα για την ενορία του δείχνοντας μεγάλη φιλανθρωπία. Με τον καιρό πέθαναν οι γονείς του, αφήνοντάς του μεγάλη κληρονομιά, την οποία χρησιμοποίησε για παροχή βοήθειας στους φτωχούς.

Η ακόλουθη περίπτωση πιστοποιεί κιόλας για την εξαιρετική πραότητά του. Στα Πάταρα ζούσε ένας φτωχός άνθρωπος ο οποίος είχε τρεις όμορφες κόρες. Ήταν τόσο φτωχός, που δεν μπορούσε να τις παντρέψει. Δείτε που μπορεί να οδηγήσει η φτώχεια τον άνθρωπο ανεπαρκώς διαποτισμένο από χριστιανική συνείδηση! Τον καημένο πατέρα η φτώχεια οδήγησε στην φοβερή σκέψη να θυσιάσει την τιμή των θυγατέρων του και με την ομορφιά τους να αποκτήσει τα μέσα τα απαιτούμενα για την προίκα τους.

Εικόνα του Αγίου Νικολάου Θαυματουργού με το βίο του.


Εδώ και πολλούς αιώνες πουθενά στον κόσμο
δεν γίνεται τόσο σεβαστός ο Άγιος Νικόλαος, όσο
στην Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Δεν υπήρξε στην Ρωσία
μια πόλη όπου να μην υπήρξε ναός του, δεν υπήρξε και δεν υπάρχει
ούτε μία οικογένεια, όπου να μην υπήρξε η εικόνα του.

Ήταν όμως ευτύχημα ότι στην πόλη υπήρχε ο καλός ποιμένας Άγιος Νικόλαος, ο οποίος προσεκτικά φρόντιζε για τις ανάγκες της ενορίας του. Έχοντας δεχθεί από τον Θεό την αποκάλυψη για την εγκληματική πρόθεση του πατέρα, ο Άγιος Νικόλαος αποφάσισε να τον σώσει από την υλική φτώχεια, για να τον σώσει με αυτό τον τρόπο από τον πνευματικό θάνατο. Αποφάσισε να ευεργετήσει με τέτοιο τόπο, ώστε κανένας να μην γνωρίζει ότι αυτός ήταν ο ευεργέτης, ούτε και εκείνος στον οποίο έκανε καλό.

Τα μεσάνυχτα έχοντας πάρει ένα δέμα με χρυσάφι, όταν όλοι κοιμόνταν και δεν μπορούσαν να τον δουν, ο Άγιος Νικόλαος πλησίασε στην καλύβα του καημένου πατέρα, πέταξε το χρυσάφι από στο παράθυρο, μέσα στο σπίτι, και γρήγορα επέστρεψε. Το πρωί ο πατέρας βρήκε το χρυσάφι, αλλά δεν μπορούσε να ξέρει ποιος ήταν ο μυστικός ευεργέτης του. Σκέφτηκε ότι του έστειλε την βοήθεια η Θεία Πρόνοια, ευχαρίστησε τον Θεό και σε λίγο μπόρεσε να παντρέψει την μεγαλύτερη κόρη.

Όταν ο Άγιος Νικόλαος είδε ότι η ευεργεσία του έφερε τον σωστό καρπό, αποφάσισε να το φέρει μέχρι το τέλος. Μια άλλη νύχτα πάλι πέταξε κρυφά στο παράθυρο στην καλύβα του φτωχού ένα άλλο δέμα με χρυσάφι.

Σωτηρία τριών κοριτσιών.

Σε λίγο ο πατέρας πάντρεψε και την δεύτερη κόρη, έχοντας την ελπίδα ότι ο Θεός με το ίδιο τρόπο θα κάνει την χάρη και στην τρίτη κόρη. Αλλά ήθελε οπωσδήποτε να μάθει τον μυστικό ευεργέτη του και να τον ευχαριστήσεις επαρκώς. Γι’ αυτό τον λόγο δεν κοιμόταν τις νύχτες, περιμένοντας τον ερχομό του.

Δεν έπρεπε να περιμένει και πολύ όταν για Τρίτη φορά ήρθε ο καλός ποιμένας του Χριστού. Όταν ο πατέρας άκουσε τον ήχου του χρυσαφιού που έπεσε, βγήκε βιαστικά από το σπίτι και πρόφτασε τον μυστικό ευεργέτη του. Γνώρισε σ’ αυτόν τον Άγιο Νικόλαο, έπεσε στα πόδια του, τα φιλούσε και τον ευχαριστούσε ως απελευθερωτή από τον πνευματικό θάνατο.

Εδώ και πολλούς αιώνες πουθενά στον κόσμο δεν γίνεται τόσο σεβαστός ο Άγιος Νικόλαος, όπως σέβεται στην Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία. Δεν υπήρξε στην Ρωσία Πόλη όπου να μην υπήρξε ο ναός του, δεν υπήρξε και δεν υπάρχει ούτε μία οικογένεια, όπου να μην υπήρξε η εικόνα του. Γιατί ο λαός μας περισσότερο απ’ όλους τους λαούς αγάπησε τον Άγιο Νικόλαο; Όχι μόνο για την αγάπη του προς τον ναό, προς το ιερό. Όχι μόνο για τον ιερό ζήλο του για την αλήθεια και την αλήθεια του Θεού, για την παιδική εμπιστοσύνη του στην Θεία Πρόνοια. Ο Θεός ήξερε τι δυστυχίες περιμένουν τη Ρωσία, και ο Νικόλαος, πολυεύσπλαχνος, έπρεπε να δείξει «ανεξάντλητη θάλασσα θαυμάτων», εκεί που περισσότερο χρειαζόταν άμεση βοήθεια. Τον ρωσικό λαό θα επισκεφτεί ο πιο μεγάλος πειρασμός, να προσκληθεί από τα επίγεια αγαθά, ξεχνώντας για τα ουράνια, και ως αποτέλεσμα να χάσει και το ουράνιο και το επίγειο. Έτσι δεν θα υπάρχει σωτηρία από τις δυνάμεις του ίδιου του λαού.

Το όνομα Νικόλαος σε μετάφραση από την ελληνική γλώσσα σημαίνει «αυτός που νικά τον λαό». Τι δύναμη πρέπει να έχεις γα να νικάς τον λαό, για να έχεις εξουσία όχι μόνο πάνω στο σώμα του ανθρώπου, στις εξωτερικές δράσεις του, αλλά και στις ενδόμυχες σκέψεις και επιθυμίες του! Ξέρουμε ότι οι πρόδρομοι του Αντίχριστου πριν αιχμαλωτίσουν φυσικά τον λαό, προσπαθούν να καταλάβουν την ψυχή του και μερικές φορές κατάγουν μία φαινομενική νίκη κατά εκατομμυρίων μυαλών και ψυχών.

Και ο Χριστός, μιλώντας για τους ψευδοποιμένες της ανθρωπότητας οι οποίοι έρχονται για να κλέψουν, να σκοτώσουν να καταστρέψουν, υπενθυμίζει και σε ποια φωνή υπακούν τα πρόβατα όταν δεν είναι καν από την αυλή αυτή, δεν ανήκουν στην Εκκλησία. Η νίκη μας θα έρθει μόνο όταν νικήσουμε τον εαυτό μας, την αμαρτωλότητά μας, τον εγωισμό μας, όταν ο Χριστός με την αγάπη Του θα μας νικήσει και τότε θα μάθουμε ότι οι άγιοι και όλοι οι χριστιανοί είναι εκείνοι οι ΝΙΚΟΛΑΟΙ, που νικούν τον λαό με το πραγματικό καλό. Στα βάθη της ψυχής του περιφρονούμε το συμφέρον και το όφελος τα οποία σήμερα θέλουν να μας επιβάλουν ως πρότυπο, και πάνω απ’ όλα τιμούμε και με όλη την ψυχή ανταποκρινόμαστε στην καλοσύνη, τη γενναιοδωρία και την ελεημοσύνη.

Η έκφραση «Να είστε ελεήμονες» σαν γενική ιδέα κυριαρχεί σ’ όλο το Ευαγγέλιο του Χριστού και η ελεημοσύνη αυτή καλείται να επεκταθεί από το πιο μεγάλο ως μικρότερο και ασήμαντο, από το κρυφό της ψυχής έως το εξωτερικό. Δεν είναι ξεχασμένο και το ποτήρι με κρύο νερό (το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 10, 42). Δεν είναι λάθος ότι το κήρυγμα των μαθητών του Χριστού ήταν πάντοτε κυρίως κήρυγμα αγάπης και φιλανθρωπίας. «ἐὰν ἀγαπω̃μεν ἀλλήλους ὁ θεòς ἐν ἡμι̃ν μένει καὶ ἡ ἀγάπη αὐτου̃ ἐν ἡμι̃ν τετελειωμένη ἐστιν» (Επιστολή Ιωάννου Α’ 4, 12).

 

Εικόνα του Ιησού Χριστού.

Κάνοντας έργα ελεημοσύνης στον πλησίον μας, τα κάνουμε για τον Ίδιο τον Θεό. Ο Κύριός μας ο Ιησούς Χριστός διδάσκει: «ἐπείνασα γὰρ καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα καὶ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην καὶ συνηγάγετέ με, γυμνὸς καὶ περιεβάλετέ με, ἠσθένησα καὶ ἐπεσκέψασθέ με, ἐν φυλακῇ ἤμην καὶ ἤλθατε πρός με. ἐφ' ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. (Τα κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον 25, 35-36, 40).

«μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται», αναγγέλλει ο Κύριος στην Επί του Όρους ομιλία (Τα κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον 5, 7). Η ευαγγελική διδασκαλία παρομοιάζει τον ευεργέτη με «τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς» (Τα κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον 5, 45). Το έλεος και η φιλανθρωπία πρέπει να αφορούν όχι μόνο τους φίλους αλλά και τους εχθρούς.

 

 

 

 

«Ἄν ἔπαιρνε καθένας
ὅ,τι τοῦ χρειαζόταν γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῆς
ἀνάγκης του κι ἄφηνε σ’ ὅποιον εἶχε
ἀνάγκη ὅ,τι ἦταν γι’ αὐτὸν περισσό κανένας
δὲ θὰ ἦταν πλούσιος, κανένας δὲ θὰ ἦταν φτωχός…
Γιατὶ σὺ πλουτεῖς κι ἐκεῖνος
πένεται; Ἤ ὁπωσδήποτε καὶ σὺ γιὰ νὰ
λάβης μισθὸ ἀρετῆς
καὶ πιστῆς διαχειρίσεως κι ἐκεῖνος
γιὰ νὰ τιμηθῆ μὲ τὰ μεγάλα
βραβεῖα τῆς ὑπομονῆς?»

 

Άγιος Μέγας Βασίλειος


 

Η εκκλησία δημιουργημένη από τους αποστόλους, μαθητές του Χριστού, εμπνευσμένη από την αδελφική αγάπη, δραστήρια ακολουθούσε τις εντολές Του. Στο θησαυροφυλάκιο πατερικών κειμένων υπάρχουν πολλές καταπληκτικές εκφράσεις που αποκαλύπτουν την βασική σημασία της ευσπλαχνίας και φιλανθρωπίας στην χριστιανική ζωή. Ο Τερτουλιανός γράφει: «Φροντίδα για τους αδύναμους, την οποία παρέχουμε, η ενεργή αγάπη μας προς τους εχθρούς μας, έγινε το σημάδι μας», και στην Επιστολή Β΄ του Κλήμεντος αναφέρεται: «Καλή η μετάνοια εν αμαρτίαις, καλύτερη η νηστεία και προσευχή, αλλά όλες τις υπερβαίνει η ελεημοσύνη».

«Το έλεός μας ας είναι καθρέφτης, - διαβάζουμε στον Άγιο Ισαάκ Σιρίν, - για να δούμε στους εαυτούς μας την ομοίωση και εκείνη την πραγματική μορφή η οποία υπάρχει στην Θεία φύση και στην Θεία ουσία». Όπως διδάσκει ο Κλήμης ο Αλεξανδρινός: «Ο Κύριος δεν επιτρέπει να φέρετε τους φτωχούς σε τέτοιο σημείο, ώστε να σας ψάχνουν και να ζητούν ελεημοσύνη. Όχι, πρέπει μόνοι σας να ψάξετε ποιον μπορείτε να ελεήσετε».

Με τον λόγο και το προσωπικό παράδειγμα εδραιώνει την φιλανθρωπία ο Άγιος Μέγας Βασίλειος. Θυσιάζει την περιουσία του σε φτωχούς, συνεχώς λέει στα κηρύγματά του για τα όρια κατοχής της ιδιοκτησίας, καυτηριάζοντας όχι μόνο τον ίδιο τον πλούτο, αλλά την άδικη, εγωιστική κατοχή του: «Το να έχεις πέραν της ανάγκης, σημαίνει να στερείς από φτωχούς, ήτοι να κλέβεις».

Καλός γνώστης των ανθρώπων ο Μέγας Βασίλειος καταλάβαινε καλά, ότι οι πλούσιοι μπορούν να είναι ευσεβείς και εγκρατείς, αλλά καμιά φορά τους λείπει η συμπόνια προς τις δυστυχίες των φτωχών, σημειώνοντας γι’ αυτό: «Την αρετή, την οποία έπρεπε να έχουν όλο και περισσότερο, την αρετή της φιλανθρωπίας, την πετυχαίνουν δυσκολότερα». Μην θέλοντας να περιορισθεί στο κήρυγμα κοινωνικής δικαιοσύνης και προσπαθώντας να αποδείξει στην πράξη την δυνατότητα της εξάλειψης της φτώχειας μέσω της φιλανθρωπίας, ο Βασίλειος κτίζει κοντά στην Καισαρεία της Καππαδοκίας μια νέα πόλη, την οποία ο ευγνώμων λαός ονόμασε Βασιλειάδα. Εκτός από τον καταπληκτικό ναό, εκεί υπήρχαν πανδοχείο, γεροκομείο και νοσοκομείο με ξεχωριστό χώρο για μολυσματικούς ασθενείς, και μεταγενέστερα δημιουργήθηκαν κατοικίες για τεχνίτες και υπηρέτες. Ήταν υποδειγματικό εργατικό νοικοκυριό όπου πρόσφεραν δωρεά σίτιση.

Άγιος Ισαάκ Σίριν

Στην «Έκτη ομιλία του περί πλεονεξίας» ο Μέγας Βασίλειος, προτρέποντας στην φιλανθρωπία έλεγε: «Ἄν ἔπαιρνε καθένας ὅ,τι τοῦ χρειαζόταν γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῆς ἀνάγκης του κι ἄφηνε σ’ ὅποιον εἶχε ἀνάγκη ὅ,τι ἦταν γι’ αὐτὸν περισσό, κανένας δὲ θὰ ἦταν πλούσιος, κανένας δὲ θὰ ἦταν φτωχός… Γιατὶ σὺ πλουτεῖς κι ἐκεῖνος πένεται; Ἤ ὁπωσδήποτε καὶ σὺ γιὰ νὰ λάβης μισθὸ ἀρετῆς καὶ πιστῆς διαχειρίσεως κι ἐκεῖνος γιὰ νὰ τιμηθῆ μὲ τὰ μεγάλα βραβεῖα τῆς ὑπομονῆς». «Ὅπως τὸ σιτάρι, ὅταν πέση στὴ γῆ, - μαρτυρεί ο Μέγας Βασίλειος, - γίνεται κέρδος γι’ αὐτὸν ποὺ τὸ ρίχει, ἔτσι καὶ τὸ ψωμί, ὅταν τὸ δώσουμε στὸν πεινασμένο, πηγάζει ἄφθονη η ὠφέλεια ἀργότερα. Ἄς γίνη λοιπὸν γιὰ σένα τὸ τέλος τῆς καλλιέργειας τῆς γῆς, ἀρχὴ τῆς σπορᾶς σου στὸν οὐρανό».

Κατά τον ίδιο τρόπο σκέφτεται και ο συνάδελφος και φίλος του Αγίου Μεγάλου Βασιλείου ο Άγιος Γρηγόριος Θεολόγος: «Να μιμηθείς την Θεία φιλανθρωπία. Αυτό είναι το πιο θείο στον άνθρωπο – να κάνει καλό… δάνεισε στον Θεό το έλεος, κανένας ακόμα δεν μετάνιωσε απ’ αυτούς που έφερε κάτι στον Θεό».

Σύμφωνα με τη διδασκαλία του Γρηγόριου Θεολόγου: «τίποτα δεν παρομοιάζει τόσο τον άνθρωπο με τον Θεό, όπως η φιλανθρωπία». «Οι ζητιάνοι είναι στρατιώτες, - λέει ο ίδιος. Λαμβάνοντας την ελεημοσύνη, εξευμενίζουν τον Θεό, καταστρέφουν τις δολοπλοκίες όχι των βαρβάρων, αλλά των δαιμόνων, δεν επιτρέπουν στο δόλιο πνεύμα να δυναμώνει και να σου κάνει συνεχείς επιθέσεις, αλλά αποδυναμώνουν την δύναμή του».

Ομοίως βασανιζόταν για την φροντίδα προς τους πλησίον ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος. Πολλές φορές υπεράσπιζε τους φτωχούς και αδύνατους, βοηθούσε αυτούς που πέθαιναν από πείνα και δίψα. Ήταν αηδιασμένος από την φιλαργυρία των πλουσίων. Υπενθυμίζοντας την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, βρίσκει θανατηφόρες λέξεις: «Τα μουλάρια σου είναι χορτάτα, και ο Χριστός πεθαίνει από την πείνα στο κατώφλι σου». Περιγράφει τον Χριστό με πρόσωπο ενός φτωχού και λέει με το στόμα του: «Θα μπορούσα να θραφώ μόνος μου, αλλά καλύτερα να περιπλανιέμαι σαν ζητιάνος και να απλώνω το χέρι για ελεημοσύνη, για να με τρέφεις. Και κάνω έτσι από αγάπη προς εσένα».

«Η ελεημοσύνη αληθώς είναι βασίλισσα που κάνει τους ανθρώπους να είναι παρόμοιοι με τον Θεό, - λέει ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, - Είναι ελαφριά και γρηγοροπετούσα, έχει χρυσά φτερά και κάνει πτήση που ευφραίνει τους αγγέλους. Πετά σαν περιστέρι, χρυσό και ζωντανό, που έχει τρυφερό βλέμμα και ήπια μάτια. Δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο απ’ αυτό το μάτι». Και στο άλλο μέρος: «Η ελεημοσύνη είναι λύτρωση της ψυχής… και στη Θεία Δίκη η ελεημοσύνη θα αναστηθεί και θα σε προστατέψει».

 

 

«Η ελεημοσύνη αληθώς είναι
βασίλισσα που κάνει τους ανθρώπους να είναι παρόμοιοι
με τον Θεό. Είναι ελαφριά και γρηγοροπετούσα,
έχει χρυσά φτερά και κάνει
πτήση που ευφραίνει τους αγγέλους.
Πετά σαν περιστέρι, χρυσό
και ζωντανό, που έχει τρυφερό βλέμμα
και ήπια μάτια. Δεν υπάρχει τίποτα
πιο όμορφο απ’ αυτό το μάτι». Και στο άλλο
μέρος: «Η ελεημοσύνη είναι λύτρωση
της ψυχής… και στη Θεία Δίκη η ελεημοσύνη
θα αναστηθεί και θα σε προστατέψει».

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος


Τα έργα της φιλανθρωπίας, κατά τη φύση τους είναι η πορεία προς την πίστη, πορεία προς τον Θεό. Μας πείθει γι αυτό το παράδειγμα του ειδωλολάτρη Κορνήλιου, εκατόνταρχου, τον οποίο ο ουράνιος αγγελιοφόρος καλεί στην βάπτιση: «αι προσευχές σου και η ελεημοσύνη σου ανέβησαν εις μνημόσυνον ενώπιον του Θεού» (πράξεις 10, 4). Ή ο βίος του Αγίου Πέτρου Χλεμποντάρ, που διακρινόταν από εξαιρετική σκληρότητα. Πέταξε ένα κομμάτι ψωμί στο ζητιάνο και ξαφνικά είδε στ’ όνειρό του ότι αυτό το κομμάτι ψωμί εμποδίζει το δίσκο της ζυγαριάς να κλίνει προς την τελική καταδίκη του. Ήταν τόσο εντυπωσιασμένος απ’ αυτό το θαύμα, που άρχισε να διανέμει γενναιόδωρα τα πλούτη του, βυθίζοντας την καρδιά του στα έργα της φιλανθρωπίας, όπως λέει ο άγιος Ισαάκ Σίριν ώσπου δεν ένιωσε η καρδιά του το έλεος, το οποίο έχει ο Θεός προς τον κόσμο, και κατά την ομοιότητα του Χριστού, πούλησε τον εαυτό του αντί για άλλον στη σκλαβιά.

Ή όπως ο Άγιος Μαρτίνος της Τουρ, ρωμαίος στρατιώτης, πριν βαπτιστεί, συνάντησε ένα κρύο πρωί τον χειμώνα στις πύλες της πόλης έναν ζητιάνο. Ο Μαρτίνος δεν είχε λεφτά και ο ζητιάνος έτρεμε από το κρύο και ο Μαρτίνος έβγαλε τον παλιό αδιάβροχό του, το ’κοψε στα δύο και έδωσε το μισό στον ζητιάνο. Τη νύχτα είδε τον Χριστό περιβαλλόμενο από τους αγγέλους, ο οποίος ήταν ντυμένος με μισό αδιάβροχο του ρωμαϊκού στρατιώτη. Ένας από τους αγγέλους Τον ρώτησε: «Κύριε, γιατί φοράς αυτό το παλιό και μεταχειρισμένο ρούχο, ποιος σου το έδωσε;». Και ο Κύριος είπε, λάμποντας με ανείπωτο φως: «Ο υπηρέτης μου ο Μαρτίνος, εάν και ακόμα είναι φλήναφος, μου το έδωσε και γι’ αυτό θα του φορέσω τα ρούχα της ουράνιας χάρης».

Η φιλανθρωπία είναι κατάσταση ψυχής του ανθρώπου. Όταν απλά δεν μπορείς να αισθάνεσαι ολοκληρωμένη προσωπικότητα χωρίς να βοηθάς στους ανθρώπους με όλη την δύναμη και χαρά, να βοηθάς δωρεάν, κρυφά, χωρίς κανένα όφελος για τον εαυτό σου, χωρίς τιμητικές διακρίσεις και βραβεία. Και καθόλου δεν έχει σημασία το μέγεθος του ποσού. Και πόσο ευχάριστο είναι να ξοδεύεις χρήματα για τον εαυτό σου, για την ανάπαυση για δημιουργικό χόμπι όταν με όλη τη δύναμη έδωσες τον εαυτό σου, όταν βοηθούσες στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, όταν έχεις ήσυχη την συνείδησή σου. Όποιος δεν έχει νιώσει αυτό το συναίσθημα, δοκιμάστε και ποτέ δεν θα θελήσετε να το παραιτηθείτε. Αυτό χρειάζεται για τον καθένα μας. Το να δώσεις είναι πάντα πιο ευχάριστα παρά να παίρνεις. Ο επιχειρηματίες που ασκούν φιλανθρωπική δραστηριότητα ξέρουν καλά με τι κέρδος η πρόνοια του Θεού επιστρέφει όλα που θυσιάστηκαν από καρδιάς δίνοντας φτερά και εμπνέοντας σε νέα καλά έργα.

Άγιος Μαρτίνος της Τουρ

Από τη στιγμή που στρέψαμε την προσοχή μας στις ιδέες ελεημοσύνης και φιλανθρωπίας στην ιερή πατρική κληρονομία που βασίζεται στα Ευαγγέλια της αγάπης του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, γίνεται κατανοητό γιατί η αρχή της ρωσικής φιλανθρωπίας ανάγονται σ’ εκείνο το σημείο καμπής στην ιστορία της χώρας μας όταν στην Αρχαία Ρωσία ήρθε ο χριστιανισμός.

Όταν στη Ρωσία έλαμψε το φως της αποκαλυπτικής Αλήθειας του Θεού, η Εκκλησία είχε εγκαταστήσει στην συνείδηση του κοινού την ιδέα για μέριμνα για τους φτωχούς. Η αρχική έκφραση της χριστιανικής αγάπης προς τον πλησίον και της φιλανθρωπίας ήταν η το μοίρασμα ελεημοσύνης στους φτωχούς. Η φιλανθρωπία από την αρχή εμφανίστηκε με μορφή δωρεών για κατασκευή των ναών. Έτσι ο άγιος και ισαπόστολος δούκας Βλαντίμιρ ανήγειρε στο Κίεβο την Εκκλησία της Παναγίας Θεοτόκου. Ο ναός αυτός έγινε τόπος μέριμνας όλων των φτωχών, από τα κρατικά ταμεία και κατόπιν εντολής του δούκα χορηγούταν συγκεκριμένο ποσό για σίτιση των ζητιάνων και ορφανών. Εκτός απ’ αυτό, σύμφωνα με τα Αρχικά ρωσικά χρονικά, κάθε φτωχός μπορούσε να έρθει στην αυλή του δούκα και να πάρει εκεί όλα όσα χρειάζονται για τη ζωή.

Ο μέγας δούκας Γιαροσλάβ Βλαντίμιροβιτς ανέβηκε στο θρόνο το 1016 και εισήγαγε στον Εκκλησιαστικό και Τοπικό Κανονισμό ειδικά κεφάλαια σχετικά με την φιλανθρωπία. Με δικά του έξοδά ίδρυσε σχολή για ορφανούς όπου διέμεναν και σπούδαζαν 300 μαθητές. Την φιλανθρωπική παράδοση του Γιαροσλάβ συνέχισαν οι γιοί του Ιζιασλάβ και Βσέβολοντ.

 

Άγιος Ισαπόστολος
Δούκας Βλαντίμιρ

Πάντα βοηθούσε τους άπορους και ασθενικούς ο γιος του Βσέβολοντ και εγγονός του Γιαροσλάβ δούκας Βλαδίμηρο Μονομάχο: έδινε απλόχερα χρήματα στους απόρους ενθαρρύνοντας τα παιδιά και το στρατό να ακολουθήσουν του παράδειγμά του: «Τους πεζοπόρους και ζητιάνους να ταΐσετε και να ποτίσετε σαν τη μητέρα τα παιδιά της, να λυπηθείτε τους προσβεβλημένους, να προστατέψετε τον ορφανό, να δικαιολογήσετε την χήρα».

Η αδελφή του Βλαδίμηρο Μονομάχο Άννα Βσέβολοντοβνα ίδρυσε στον Κίεβο και συντηρούσε για λογαριασμό της την σχολή γυναικών όλων των κοινωνικών στρωμάτων και η ίδια δίδασκε στις μαθήτριες γράμματα και χειροτεχνία. Ο δούκας Αντρέι Μπογκολιούμπσκι διάταζε να προσφέρουν τροφή στους δρόμους και να διανέμει στους φτωχούς.

Ο μεγάλος δούκας Μιχαήλ Γιαροσλάβιτς κληροδότησε στον γιο του: «Μην περιφρονείς τους πεζοπόρους και ζητιάνους επειδή τους θέλει ο Θεός». Ο Άγιος δούκας Αλεξάντρ Νέβσκι από τα ταμεία του εξαγόραζε τους αιχμαλώτους. Ο Άγιος δούκας Ντμίτρι Ντονσκόι συνέβαλε στην οικοδόμηση των πυροπαθών, έδινε ελεημοσύνη στους φτωχούς.

Η φιλανθρωπία θεωρούταν ως αναγκαία προϋπόθεση της προσωπικής ηθικής υγείας και σωτηρίας στην Βασίλεια των Ουρανών. «Στον παράδεισο μπαίνουν με την άγια ελεημοσύνη, - έλεγε ο κόσμος, - ο ζητιάνος από τον πλούσιο τρέφεται και ο πλούσιος από την προσευχή ζητιάνου σώζεται». Σύμφωνα με τον γνωστό Ρώσο ιστορικό Β. Κλιουτσέβσκι «η ελεημοσύνη ήταν συμπληρωματική πράξη της εκκλησιαστικής λειτουργίας, η πρακτική απαίτηση του κανόνα, διότι η πίστη χωρίς έργα είναι νεκρή».

Με τον καιρό οι μορφές της φιλανθρωπίας τροποποιούνταν σύμφωνα με τις διάφορες ιστορικές συνθήκες, από την παροχή ελεημοσύνης μέχρι τη δημιουργία μεγάλων φιλανθρωπικών οργανώσεων, αφιερωμένων στην κοινωνική μέριμνα ως ένα από τους βασικούς κλάδους της κρατικής διοίκησης. Αλλά στην ουσία της, σε διάφορες μορφές, πάντα ήταν η προσδοκία να εκτελεστεί η δεύτερη από τις βασικές εντολές του Χριστού, όπου συμπεριλαμβάνονται όλος ο νόμος και προφητείες, η εντολή να αγαπάμε τον πλησίον μας.

Σημαντική θέση κατείχε η φιλανθρωπία στην κοσμική λειτουργία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Τα μοναστήρια στη Ρωσία μοίραζαν στους ζητιάνους τρόφιμα και ελεημοσύνη, και στο εσωτερικό τους δημιουργούσαν ειδικούς χώρους όπου δέχονταν αρρώστους και ηλικιωμένους που χρειάζονταν φροντίδα. Ακόμα ο Άγιος Θεοδόσιος του Πετσόρα ευλόγησε να αφαιρεθεί για τις ανάγκες των φτωχών ένα δέκατο των αποδοχών του μοναστηριού και δημιούργησε μια ξεχωριστή αυλή όπου ζούσαν ζητιάνοι και σακάτες.

Ο αιδεσιμότατος Ιωσήφ Βολότσκι στο βιβλίο του «Διαφωτιστής» έγραφε «Να είσαι δίκαιος και σοφός, παρηγορητής των πενθούντων, τροφοδότης των ζητιάνων, να αποδέχεσαι τους πεζοπόρους, να προστατεύεις τους προσβεβλημένους…, να είσαι γενναιόδωρος και ελεήμων, στις απαντήσεις γλυκός και σύντομος». Κατά τη διάρκεια του λιμού ο Αιδεσιμότατος Ιωσήφ άνοιγε τις αποθήκες του Μοναστηρίου και τάιζε τους πεινασμένους, φρόντιζε για τα παιδιά τα εγκαταλελειμμένα από τους γονείς, δημιουργούσε ορφανοτροφεία.

 

«Να είσαι δίκαιος και σοφός,
παρηγορητής των πενθούντων,
τροφοδότης των ζητιάνων,
να αποδέχεσαι τους πεζοπόρους,
να προστατεύεις τους προσβεβλημένους…
να είσαι γενναιόδωρος και ελεήμων,
στις απαντήσεις γλυκός και σύντομος»
Αιδεσιμότατος Ιωσήφ
Βόλοτσκι

 

Σε γενικές γραμμές η φιλανθρωπία στη Ρωσία επί της βασιλικής δυναστείας Ριούρικ συχνά περιοριζόταν σε διανομή τροφίμων και ρούχων και παροχή στέγασης και ιατρικής περίθαλψης. Από τη μέση του XVI αιώνα, κατόπιν αποφάσεων που λήφθηκαν στο Σύνοδο των Εκατό το 1551, στη χώρα μας ξεκινά η μετάβαση από την φιλανθρωπία ως προσωπική υπόθεση των ηγεμόνων και πρωτοβουλία της Εκκλησίας προς την σταδιακή δημιουργία του συστήματος κοινωνικής μέριμνας. Η Σύνοδος καθόρισε: «Οι πραγματικά άποροι, λεπροί και γερασμένοι να ξεχωριστούν από ενδεείς βιομηχάνους, να καταγραφούν σ’ όλες τις πόλεις, να ιδρυθούν γι’ αυτούς τα γεροκομεία ανδρών και γυναικών υπό την αιγίδα καλών ιερέων και κοινοταρχών σε βάρος της ιδιωτικής φιλανθρωπίας».

Απ’ αυτή την εποχή η φιλανθρωπία βρίσκει την θέση της στο σύστημα κρατικής πολιτικής. Δημιουργούνται ειδικά κρατικά φιλανθρωπικά ιδρύματα (π.χ. στις πόλεις ιδρύονται γηροκομεία). Και, φυσικά, η Ορθόδοξη Εκκλησία όπως και πριν, έδειχνε φανερά ότι η συμπόνια και η φιλανθρωπία είναι οι βασικές και σταθερές αξίες της Ορθοδοξίας, τα μοναστήρια όπως και οι μεμονωμένες ενορίες ανέλαβαν την συντήρηση νοσοκομείων, ορφανοτροφείων, σχολείων, ίδρυαν βιβλιοθήκες, διένεμαν δωρεάν γεύματα.

Αυτοκράτειρα
Μεγάλη Αικατερίνη

 

Τσάρος Αλεξέι Μιχάιλοβιτς

Το κρατικό σύστημα μέριμνας έλαβε ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη επί των τσάρων της δυναστείας Ρομάνοφ. Οι Ρώσοι τσάροι πριν από μεγάλες γιορτές νωρίς το πρωί επισκεπτόταν κρυφά τα νοσοκομεία και γηροκομεία και ιδιοχείρως μοίραζαν ελεημοσύνη στους φυλακισμένους και προστατευμένων. Σύμφωνα με το μύθο ο τσάρος Αλεξέι Μιχάιλοβιτς με απλά ρούχα επισκεπτόταν ο ίδιος τα σπίτια των φτωχών και ενδιαφερόταν για τις ανάγκες τους, παρείχε την απαραίτητη βοήθεια. Τις Κυριακές πήγαινε στις φυλακές στους φυλακισμένους. Επί του Αλεξέι Μιχάιλοβιτς στους ζητιάνους χορηγούταν ετήσιος μισθός 4 ρούβλια 50 καπίκια στον καθένα.

Ιδιαίτερη προσοχή στην φιλανθρωπία έδινε η Αυτοκράτειρα Μεγάλη Αικατερίνη η οποία ίδρυσε τον πρώτο στη Ρωσία φιλανθρωπικό σύλλογο – Εκπαιδευτικό Σύλλογο Ευγενών Νεανίδων και δημιούργησε ειδικά ιδρύματα κοινωνικής πρόνοιας – Ιδρύματα κοινωνικής μέριμνας, και η γυναίκα του Αυτοκράτορα Παύλου Α΄, Αυτοκράτειρα Μαρία Φιόντοροβνα, η οποία ηγήθηκε ενός δικτύου φιλανθρωπικών ιδρυμάτων γνωστών ως «Ιδρύματα της Αυτοκρατόρισσας Μαρίας Φιόντοροβνα», και σκοπός των οποίων ήταν η φροντίδα για παιδία, ανάπηρους, χήρες και γέρους.

Αυτοκρατόρισσα
Μαρία Φιόντοροβνα

Την παραπέρα ανάπτυξη λαμβάνει το σύστημα φιλανθρωπίας στη Ρωσία κατά τον ΧΙΧ αιώνα. Ο Αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α΄ ιδρύει το 1802 για φιλανθρωπικούς λόγους τον «Ευεργετικό Σύλλογο», ο οποίος το 1816 χάρη στην επιμονή της Αυτοκράτειρας Ελισάβετ Αλεξέγιεβνα μεταμορφώθηκε στο «Αυτοκρατορικό φιλανθρωπικό Σύλλογο». Ο πρώτος κηδεμόνας του ήταν ο Εισαγγελέας της Ιερά Συνόδου ο δούκας Α.Γκολίτσιν. Μεταγενέστερα ιδρύεται το αξίωμα «Επίτιμος κηδεμόνας», το οποίο απονέμεται σε πιο γενναιόδωρους χορηγούς για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Πολλές φιλανθρωπικές ρυθμίσεις εκείνης της εποχής υπάρχουν και σήμερα. Έτσι το γνωστό σήμερα Ινστιτούτο άμεσης βοήθειας Σκλιφασόβσκι στη Μόσχα βρίσκεται στο κτήριο το οποίο κατασκεύασε ως νοσοκομείο για απόρους ο επίτιμος κηδεμόνας κόμης Ν.Π. Σερεμέτιεβ.

Επί του Αυτοκράτορα Νικόλαου Β’ ιδρύεται ο Σύλλογος επίσκεψης φτωχών επικεφαλής του οποίου ήταν ο λαμπρός παράγοντας ρωσικού πολιτισμού εκείνης της εποχής δούκας Β.Φ. Οντοέβσκι. Ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της φιλανθρωπικής δραστηριότητας στην Ρωσία δημιούργησαν οι γνωστές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν επί του Αλεξάνδρου Β΄ στα χρόνια του ’60.

Το βασικό θεμέλιο της φιλανθρωπίας συνέχισε να είναι η ιδιωτική πρωτοβουλία. Μπορούμε να θυμηθούμε τους γνωστούς ιδιοκτήτες εργοστασίων Ντεμίντοβ. Ο Πάβελ Γκριγκόριεβιτς Ντεμίντοβ ακόμα στην εποχή της Μεγάλης Αικατερίνης συμμετείχε ενεργώς στην υποστήριξη της ανάπτυξης της ρωσικής παιδείας. Ο Π. Ντεμίντοβ χάρισε στο νεοϊδρυθέν Πανεπιστήμιο της Μόσχας 100 χιλιάδες ρούβλια καθώς και την προσωπική βιβλιοθήκη του και την συλλογή διαφόρων καλλιτεχνικών αριστουργημάτων. Ο πρώτος εξάδελφός του Ν.Ν. Ντεμίντοβ παραχώρησε το αρχοντικό του στην οδό Βοζνεσένσκαγια για την ίδρυση του Οίκου φιλεργίας. Μεταγενέστερα εδώ βρισκόταν το Ινστιτούτο Ευγενών Νεανίδων Ελιζαβέτινσκι. Με τα έξοδα του Π.Α. Ντεμίντοβ ιδρύθηκαν η Εμπορική Σχολή στον Οίκο Αγωγής στη Μόσχα και Πανσιόν στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας.

 

Αυτοκράτορας Αλέξανδρος Α’

 

Πάβελ Γκριγκόριεβιτς Ντεμίντοβ

Ιδιαίτερη ανάπτυξη έλαβε η ιδιωτική φιλανθρωπία κατά το δεύτερο μισό του ΧΙΧ αιώνα, όταν ιδρύθηκε το 95% όλων των συλλόγων. Λόγω της ανάπτυξης του εμπορίου και της βιομηχανίας, στην φιλανθρωπική δραστηριότητα όλο και περισσότερο άρχισαν να συμμετέχουν οι έμποροι και επιχειρηματίες. Συνήθως τα φιλανθρωπικά ιδρύματα έφερναν τα ονόματα των ιδρυτών τους: νοσοκομεία Μορόζοβ και Μπαχρούσιν, ψυχιατρική και οφθαλμική κλινική Αλεξέεβ, φιλανθρωπικά ιδρύματα Ρουκαβίσνικοβ και Μαζούριν, Πινακοθήκη Τρετιακόφ.

Στα μέσα του XIX αιώνα η εκκλησιαστική φιλανθρωπία γνωρίζει νέα ακμή. Εμφανίστηκε και αναπτύχτηκε και η νέα μορφή της – το έλεος των αδελφών. Ακόμα το 1844 στην Αγία Πετρούπολη ιδρύθηκε η πρώτη στην Ευρώπη γυναικεία κοινότητα η οποία ετοίμαζε αδελφές του ελέους για την φροντίδα των τραυματισμένων. Το παράδειγμα των αδελφών του ελέους κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο οδήγησε στην δημιουργία τον Μάιο 1867 του Ρωσικού συλλόγου μέριμνας για τραυματίες και ασθενείς στρατιώτες, ο οποίος μεταμορφώθηκε στο Ρωσικό Σύλλογο Ερυθρού Σταυρού.

Στις αρχές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν εγγεγραμμένες πάνω από εκατό παρόμοιες κοινότητες, και στη μέση του 1917 στα νοσοκομεία εργάζονταν περίπου 30 000 αδελφές του ελέους, 20 000 των οποίων καταγόταν από επισκοπικές κοινότητες. Οι κοινότητες αδελφών του ελέους ήταν κατά κάποιον τρόπον γυναικείες μονές στην κοινωνική ζωή, όπου δεν προβλεπόταν απόκαρση μοναχών.

 

Κόμης Ν.Σερεμέτιεβ

Πρέπει να σημειωθεί η ποιμαντική δραστηριότητα του Αγίου Ιωάννη της Κροστάνδης ο οποίος το 1882 ίδρυσε στην Κροστάνδη τον Οίκο φιλεργίας όπου στις αρχές του ΧΧ αιώνα εργάζονταν πάνω από 7000 άτομα. Εκεί παρείχαν δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενώ στους φτωχούς χορηγούνταν γεύματα και επιδόματα.

Η Αγία Μεγάλη Δούκισσα Ελισάβετ Φεόντοροβνα ασκούσε μεγάλη φιλανθρωπική δραστηριότητα, επιπλέον το 1893 ίδρυσε Φιλανθρωπικό Σύλλογο Ελιζαβέτισνκογιε για παροχή βοήθειας στα παιδιά απόρων γονέων. Το 1907 ίδρυσε Σύλλογο Αδελφών του Ελέους (από 10 Φεβρουαρίου 1909 - Μονή Μάρφο-Μάρινσκαγια), με νοσοκομείο, κλινική, φαρμακείο, ορφανοτροφείο, κυριακάτικο σχολείο για 75 κοπέλες και γυναίκες και εστιατόριο για φτωχούς. Η μονή ασχολούνταν με την τακτοποίηση των ανθρώπων στη δουλειά, τη φροντίδα για τα παιδιά, τη φροντίδα των ασθενών στο σπίτι και με οικονομική βοήθεια.

Η Αγία Μεγάλη Δούκισσα
Ελισάβετ Φεόντοροβνα

Ο Άγιος Ιωάννης
της Κροστάνδης


Κατά τη διάρκεια του σοβιετικού καθεστώτος η ιδιωτική φιλανθρωπία ήταν απαγορευμένη, εφ’ όσον το κράτος προσπαθούσε να μονοπωλήσει όλο τον κοινωνικό τομέα της ζωής. Η αναγέννηση των παραδόσεων στην ρωσική φιλανθρωπία ξεκίνησε μόνο στο πρόσφατο παρελθόν. Είναι δύσκολος, αλλά αγαθός ο σκοπός της αναγέννησης της φιλανθρωπίας στον σημερινό κόσμο. «Βιάσου όταν ακόμα υπάρχει η ώρα χάριτος ή συγχώρεσης», έλεγε ο αρχιερέας της Μόσχας Φιλάρετος, ώσπου να έλθει η ώρα της δίκης, να είσαι ελεήμων, να κάνεις έργα φιλανθρωπίας, όσα μπορείς: και να ελεηθείς και να ευλογηθείς».

Η σημερινή ρωσική νομοθεσία κατ’ αρχήν επιδοκιμάζει την φιλανθρωπική δραστηριότητα. Ο Ομοσπονδιακός νόμος «Περί φιλανθρωπικής δραστηριότητας και φιλανθρωπικών οργανώσεων» καθορίζει τις αρχές της νομοθετικής ρύθμισης της φιλανθρωπικής δραστηριότητας και τις πιθανές μορφές υποστήριξής της από τα όργανα κρατικής εξουσίας και τα όργανα τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και τις ιδιαιτερότητες ίδρυσης και λειτουργίας των φιλανθρωπικών οργανώσεων στη Ρωσία.

Στο εξωτερικό οι νομοθέτες προωθούν ενεργώς την φιλανθρωπία, επιτρέποντας 3 από έως 10% του μικτού κέρδους της εταιρείας προ φόρων να ξοδευτεί για την βοήθεια των επίσημα εγγεγραμμένων φιλανθρωπικών οργανώσεων. Μ’ αυτό τον τρόπο το κράτος μεταφέρει λογικώς το σημαντικό μέρος των κοινωνικών υποχρεώσεων στις επιχειρήσεις κοινωνικής ευθύνης. Δυστυχώς, οι ρωσικές επιχειρήσεις ακόμα δεν μπορούν να μεταφέρει ούτε καπίκι σε δωρεές προς το κόστος των προϊόντων τους. Το κράτος μας σήμερα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να ασκούν την φιλανθρωπική δραστηριότητα μόνο μετά την πληρωμή όλων των φόρων.

Παρ’ όλα αυτά η φιλανθρωπία αυξάνει τη δύναμή της. Στη Ρωσία ήδη εκατοντάδες μεγάλες προσωπικότητες μεταξύ των επιχειρηματιών ενεργώς και συστηματικά ακολουθούν αυτή την πορεία. Τα ονόματα των σημερινών Ντεμίντοβ έχουν ήδη μπει στην ιστορία της Ρωσίας. Ο Ίγκορ Νάιβαλτ, διοικητής της Βαλτικής κατασκευαστικής εταιρείας, ανακαίνισε και κατασκεύασε πάνω από 40 ορθόδοξους ναούς. Ο Αντρεί Κοζίτσιν, διοικητής της μεταλλουργικής εταιρείας Ουραλίων κατασκεύασε με τα έξοδά του τόσες μόνες, ναούς και παιδικά ιδρύματα που συνιστούμε σε όλους να επισκεφτούν την ιστοσελίδα UGMK για να ενημερωθεί για αυτή την πλευρά της δραστηριότητας της εταιρείας. Η κατάσταση αυτή μπορεί να συνεχιστεί.

Αυτοί οι καταπληκτικοί άνθρωποι, η ελίτ των Ρώσων επιχειρηματιών, λειτουργούν σύμφωνα με την καλή ορθόδοξη παράδοση: να μην καυχιούνται για τα καλά έργα τους, αλλά και να μην ντρέπονται για την παραχώρηση όλων των απαιτούμενων πληροφοριών, εμπειριών και βοήθειας σ’ όλους που θέλει να ξεκινήσει την φιλανθρωπική δραστηριότητα. Έτσι στη Ρωσία σιγά-σιγά δημιουργείται η συνοδική κοινότητα ορθόδοξων μαικήνων. «Ἐκεῖνος ποὺ κάνει τὸ καλὸν εἶν αι τοῦ Θεοῦ» (Γ’ Επιστολή Ιωάννου 1, 11).


Ίγορ Νάιβαλτ

Αντρέι Κοζίτσιν

Τον Ιούλιο του 2000 οι γέροντες του Άθω ευλόγησαν τους Ρώσους επιχειρηματίες τον Αντρέι Μπίκοβ και τον Μιχαήλ Τσέπελ για την ίδρυση του Αγίου Ιδρύματος Νικολάου Θαυματουργού. Το Ίδρυμα είναι εγγεγραμμένο στην Μόσχα, έχει παράρτημα στο Μπάρι Ιταλίας όπου βρίσκονται τα λείψανα του Αγίου Νικολάου.

Το Ίδρυμα είναι ιδιωτική, κοσμική, μη κερδοσκοπική οργάνωση. Διαμορφώνοντας και εφαρμόζοντας τα φιλανθρωπικά προγράμματα, εκτελούμε τις ευλογίες των πνευματικών ηγετών μας, των γερόντων του Άθω. Η πολιτική μας είναι η φιλανθρωπία. Είμαστε ορθόδοξος λαός, δούλοι του Θεού, υπηρετούμε την Ρωσία και την μοίρα της Αγίας Θεοτόκου. Επιτελούμε την επιχειρηματική μας διακονία και δεν κρύβουμε τα αποτελέσματά της, αυτά φαίνονται σε τούτο το βιβλίο.

Είναι γνωστό ότι να διατυμπανίζεις για τα καλά έργα δεν είναι ευπρόσδεκτο, αλλά σ’ αυτή την περίπτωση μας δόθηκε ευλογία για τη δημοσίευση, επειδή, όπως ισχυρίζονται οι γέροντες, οι Ρωσία ανεβαίνει, η καρδιά της καίει να κάνει το καλό και πρέπει να δείξουμε τι μπορούμε να κάνουμε. Το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Αγίου Νικολάου Θαυματουργού σε δέκα χρόνια λειτουργίας του εκτέλεσε 880 συμφωνίες για φιλανθρωπική βοήθεια σχετικά με 615 σχέδια στις 50 Περιφέρειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας και με 37 σχέδια στο εξωτερικό και 41 σχέδια βρίσκονται στο στάδιο της πολυετούς υλοποίησης. Το Ίδρυμα έχει συμμετάσχει στην κατασκευή και αποκατάσταση πάνω από 100 μονών και ναών, την τοποθέτηση 26 αγαλμάτων των αγίων πολιούχων της Ρωσίας και άλλων γνωστών κοινωνικών λειτουργών, διένειμε δωρεάν πάνω από ένα εκατομμύριο μονάδες έντυπου υλικού, οργάνωσε δεκάδες ταξίδια-προσκυνήματα στη Ρωσία και στο εξωτερικό, πολλές ευεργετικές συναυλίες όπου συμμετείχαν διάσημοι σ’ όλη την Ρωσία καλλιτέχνες. Οργανώνεται βοήθεια σε παιδικούς σταθμούς, σχολεία, σχολεία σκακιού, κέντρα παιδικής τέχνης, ορθόδοξες ιερατικές σχολές και ιεραποστολικά κέντρα. Το Ίδρυμα Αγίου Νικολάου Θαυματουργού παρέχει φιλανθρωπική βοήθεια σε πιλότους πολεμικής αεροπορίας, ναυτικούς, συνοριοφύλακες, και μαχητές αποβατικού αγήματος.

«Καρπὸς ἀνδρὶ ἐλεημοσύνη κρείσσων» (Παροιμίαι 19, 22)